Chưa đủ 15 năm đóng BHXH khi đến tuổi hưu: chọn hướng nào?
Cô chú đã đủ tuổi hưu, sổ ghi 12 năm đóng BHXH và muốn biết có thể đóng luôn phần còn thiếu hay không. Từ 12 lên 15 năm còn 36 tháng. Nếu thuộc diện đóng BHXH tự nguyện, 36 tháng nằm trong giới hạn 60 tháng được đóng một lần cho phần thiếu. Với BHXH bắt buộc, điều kiện đóng nốt lại khác.

Đếm số tháng còn thiếu trước khi chọn cách đóng
Người tham gia BHXH tự nguyện đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định, còn thiếu không quá 5 năm, tức 60 tháng, được đóng một lần cho đủ 15 năm. Đây là quy định tại khoản 1 Điều 7 Nghị định 159/2025/NĐ-CP, được BHXH Việt Nam giải đáp trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.
Tính theo tháng cho dễ kiểm: 15 năm bằng 180 tháng. Lấy 180 trừ tổng số tháng đã được ghi nhận. Các ví dụ này chỉ xét thiếu thời gian đóng, giả định đã đủ điều kiện về tuổi:
| Đã đóng | Còn thiếu | So với mốc 60 tháng |
|---|---|---|
| 14 năm 8 tháng | 4 tháng | Trong giới hạn |
| 12 năm | 36 tháng | Trong giới hạn |
| 9 năm 6 tháng | 66 tháng | Vượt giới hạn |
Trường hợp cuối không được lấy luôn 66 tháng thiếu để đóng một lần theo quy định này. Cần tham gia tiếp đến khi phần thiếu nằm trong giới hạn. Cũng không nhầm đóng trước cho những năm về sau với đóng một lần cho phần còn thiếu khi đã đủ tuổi.
BHXH bắt buộc có một nhánh riêng: người đủ điều kiện tuổi, còn thiếu tối đa 6 tháng có thể đóng tiếp một lần theo khoản 7 Điều 33 Luật BHXH và khoản 2 Điều 12 Thông tư 12/2025/TT-BNV. Với nhánh nghỉ hưu bình thường thuộc phạm vi hướng dẫn, thời gian đã đóng phải từ đủ 14 năm 6 tháng đến dưới 15 năm. Không áp giới hạn 60 tháng của BHXH tự nguyện trực tiếp cho nhánh này.

Ba hướng xử lý khác nhau ở điểm nào?
Đóng tiếp để đủ điều kiện hưởng lương hưu
Hướng này giữ mục tiêu nhận lương hưu hằng tháng. Cần biết khoản phải đóng thêm và mức bình quân dự kiến sau khi hoàn tất thời gian đóng. Số tiền đóng một lần cho thời gian thiếu ở BHXH tự nguyện có áp dụng lãi gộp; không chỉ lấy mức đóng tháng hiện tại nhân số tháng thiếu.
Chưa có đủ lãi suất áp dụng và dữ liệu hỗ trợ đóng cho hồ sơ cụ thể thì chưa đưa ra số tiền phải nộp. Cô chú, anh chị nên lấy bảng tính của cơ quan BHXH, có số tháng, mức thu nhập lựa chọn và tổng tiền đóng, rồi mới cân nhắc khả năng thu xếp.
Hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đã đóng
Điều 23 Luật BHXH quy định cho công dân Việt Nam đủ tuổi nghỉ hưu, có thời gian đóng nhưng không đủ điều kiện hưởng hưu và chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Người có yêu cầu, không nhận BHXH một lần và không bảo lưu, được xét khoản trợ cấp này.
Mức hưởng và thời gian hưởng căn cứ quá trình đóng. Đây không phải lương hưu mặc định suốt đời. Trong thời gian hưởng trợ cấp, ngân sách nhà nước đóng BHYT. Hồ sơ theo Điều 24 gồm sổ BHXH và văn bản đề nghị hưởng trợ cấp hằng tháng, gửi đến cơ quan BHXH.
Nhận BHXH một lần khi đủ điều kiện
Luật có nhánh giải quyết BHXH một lần cho người đủ tuổi nhưng chưa đủ 15 năm đóng, với điều kiện tương ứng của BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện. Khoản nhận một lần phải tính theo quá trình của mình. Đừng dùng số tiền nhận được trước mắt thay cho việc so sánh cả quyền lợi hằng tháng và BHYT ở các phương án còn lại.
Nếu chưa muốn lựa chọn một trong ba hướng trên, thời gian đã đóng có thể được bảo lưu theo Điều 71 hoặc Điều 103 của Luật BHXH, tùy loại hình tham gia. Bảo lưu là giữ thời gian, chưa phải bắt đầu nhận lương hưu.
Đủ 15 năm rồi, tiền hưu dự kiến là bao nhiêu?
Ví dụ riêng cho người chỉ tham gia BHXH tự nguyện: đã đủ tuổi, hoàn tất đủ 15 năm đóng tròn, có mức bình quân thu nhập sau điều chỉnh là 5.000.000 đồng/tháng. Theo Điều 99 Luật BHXH:
- Lao động nữ: 5.000.000 × 45% = 2.250.000 đồng/tháng.
- Lao động nam: 5.000.000 × 40% = 2.000.000 đồng/tháng.
Đây là ví dụ tiền hưởng, không phải báo số tiền cần đóng để mua thêm thời gian. Mức bình quân giả định đã tính cho toàn bộ quá trình sau khi đóng đủ. Nếu thay mức thu nhập đóng cho phần thiếu, phải tính lại bình quân; không giữ nguyên con số cũ cho thuận phép tính.

Mang theo quá trình đóng và hỏi đúng phần còn thiếu
- Quá trình của mình được ghi nhận tổng cộng bao nhiêu tháng; có tháng nào còn thiếu dữ liệu hay chưa được xác nhận đóng không?
- Với tuổi và loại hình tham gia của mình, áp dụng nhánh đóng tiếp nào, tổng tiền phải đóng là bao nhiêu?
- Nếu chọn trợ cấp hằng tháng, mức hưởng, thời gian hưởng và quyền lợi BHYT cụ thể ra sao?
- Nếu nhận BHXH một lần, số tiền được tính thế nào và phần thời gian nào được giải quyết?
Những câu hỏi hay gặp là gì?
Mới đóng 8 năm, đã đủ tuổi thì nộp luôn 7 năm thiếu được không?
Không theo giới hạn đóng một lần cho thời gian thiếu tối đa 60 tháng của BHXH tự nguyện. Khoảng thiếu 7 năm vượt giới hạn đó.
Thiếu vài tháng có phải chuyển sang tự nguyện không?
Chưa chắc. Nếu thuộc nhánh BHXH bắt buộc còn thiếu tối đa 6 tháng và đủ điều kiện tương ứng, cần xem phương án đóng tiếp một lần theo Điều 33 trước.
Chưa nhận BHXH một lần có được bảo lưu để tính sau không?
Có quy định về bảo lưu. Cần giữ thông tin quá trình đã đóng; việc bảo lưu chưa tạo ra khoản tiền hưu trong thời gian chờ.
Căn cứ đọc ngày 18/11/2026: Luật BHXH số 41/2024/QH15, Điều 23, 24, 33, 70, 71, 98, 99, 102 và 103; Thông tư 12/2025/TT-BNV, khoản 2 Điều 12; giải đáp của BHXH Việt Nam về khoản 1 Điều 7 Nghị định 159/2025/NĐ-CP. Chưa tính số tiền đóng gộp cho hồ sơ cá nhân.
Để thử số tiền hưu, cô chú, anh chị mở công cụ tính theo hồ sơ, giữ riêng dữ liệu thực tế và phần giả định đóng thêm.
LươngHưu.com là công cụ tham khảo, không phải cơ quan BHXH.
Xem thêm hướng dẫn tính lương hưu theo hồ sơ.